ΚΑΜΙΑ ΔΙΑΘΕΣΗ Ή ΠΡΟΘΕΣΗ ΝΑ ΑΝΑΖΗΤΗΣΟΥΜΕ ΤΙ ΜΕΛΛΟΝ ΘΑ ΕΧΕΙ Η ΠΕΡΙΟΧΗ ΣΤΑ ΤΑΜΠΑΚΙΚΑ
Στο δικό μας τόπο δεν είναι να απορείς. Υπάρχει μια παγιωμένη πραγματικότητα και από κει και πέρα μόνο δικαιολογίες. Όσο πιο μακριά από τα προβλήματα στέκεται το πολιτικό προσωπικό του νησιού, τόσες περισσότερες πιθανότητες έχει να μην απογοητεύσει τους πολίτες. Λειτουργώντας με κανόνες «μακριά από μας το καυτό πιάτο», διαμορφώνουν όλες εκείνες τις συνθήκες ενταφιασμού έργων και καθυστερήσεων που στερούν από τον τόπο μια καλύτερη εικόνα.
Δεν υπάρχει άλλο παράδειγμα καλύτερο των Ταμπάκικων για να περιγραφή αυτή η πολιτική οκνηρία. Ένα ολοκληρωμένο συγκρότημα κτηρίων μέσα στον ιστό της πόλης, που καθημερινά εκθέτουν τις προθέσεις της πολιτείας και δίνουν την αίσθηση όχι κάποιας πρόθεσης μελλοντικής αξιοποίησής τους (επ’ ουδενί) αντίθετα την καταβαράθρωση του χώρου η οποία και πλησιάζει.
Για το Βυρσοδεψείο Ζαφειράκη, διαβάζουμε στα Βιομαμηχανικά Δελτία Απογραφης με την επιμέλεια του Βαγγ. Χαρίτου. «Το 1961-62 έγινε ανώνυμη εταιρεία και εκτός από τον τομέα των σολοδερμάτων, που ήταν ο αρχικός τομέας παραγωγής του εργοστασίου, επεκτάθηκαν και στα πανωδέρματα των υποδημάτων, με τη δημιουργία νέας μονάδας στα νότια του παλιού συγκροτήματος. Άρχισε να κατασκευάζεται το 1964 και ολοκληρώθηκε το 1966, ενώ πραγματοποιήθηκε και η ανανέωση όλου του εξοπλισμού του εργοστασίου. Με την ένταξη στην Ε.Ο.Κ, καταργήθηκε ο προστατευτισμός των επιχειρήσεων των νησιών (μειωμένο φόρο κύκλου εργασιών και πληρωμή εργαζομένων και εργοδοτών του 50% των ασφαλιστικών εισφορών) και ανέβηκε και το μεταφορικό κόστος, με αποτέλεσμα το εργοστάσιο να κλείσει το 1990. Το εργατικό δυναμικό του εργοστασίου προπολεμικά ήταν περί τους 150 εργάτες, ενώ μεταπολεμικά γύρω στους 100, αλλά σταδιακά λόγω της εκμηχάνησης, αλλά και του γενικότερου ανταγωνισμού, μειώνονταν, φτάνοντας στις παραμονές του κλεισίματος τους δέκα. Το 2003 ο χώρος του βυρσοδεψείου Ζαφειράκη, εξαγοράστηκε από το Πανεπιστήμιο Αιγαίου με σκοπό την εγκατάσταση των τμημάτων του. Εδαφολογικά προβλήματα κυρίως στις εκτάσεις των βυρσοδεψείων “Μερούση” και Καραμαούνα, αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα για τη μετεγκατάσταση. Το βυρσοδεψείο Ζαφειράκη αποτελεί ένα κτιριακό συγκρότημα που δημιουργήθηκε σε διαφορετικές φάσεις, αποτελώντας ένα πολύπλοκο συγκρότημα. Διατηρεί τα βασικά στοιχεία της αρχιτεκτονικής των βυρσοδεψείων, όπως τη λιθόκτιστη κατασκευή, τη ορθογώνια κάτοψη, τα συνεχή ορθογώνια ανοίγματα, τις δίρριχτες κεραμοσκεπές».
Θα μείνουν επομένως έτσι;
Σύμφωνα με πληροφορίες αυτά είναι τα προβλήματα σήμερα:
- Ιδιοκτησιακά ζητήματα: Ένα από τα βασικά εμπόδια είναι το καθεστώς ιδιοκτησίας των κτιρίων και των εκτάσεων. Πολλά από τα παλιά βυρσοδεψεία ανήκουν σε ιδιώτες ή έχουν πολύπλοκα ιδιοκτησιακά σχήματα (π.χ. συνιδιοκτησίες), γεγονός που καθιστά δύσκολη τη συνεννόηση και τη συνολική διαχείριση για ένα ενιαίο σχέδιο ανάπλασης.
- Πολεοδομικές εκκρεμότητες: Η περιοχή χρειάζεται ολοκληρωμένο πολεοδομικό σχέδιο που να καθορίζει τις χρήσεις γης (π.χ. πολιτιστικές, οικιστικές, τουριστικές). Η απουσία ή η βραδύτητα στην έγκριση τέτοιων σχεδίων από τις κεντρικές και τοπικές αρχές αποτελεί ανασταλτικό παράγοντα.
- Γραφειοκρατία και αδειοδοτήσεις: Ακόμη και όταν υπάρχει διάθεση για επένδυση ή ανάπλαση, οι διαδικασίες αδειοδότησης στην Ελλάδα είναι συχνά χρονοβόρες και πολύπλοκες, αποθαρρύνοντας πιθανούς επενδυτές.
- Έλλειψη χρηματοδότησης: Η ανάπλαση μιας ολόκληρης βιομηχανικής ζώνης απαιτεί σημαντικά κεφάλαια. Η εξασφάλιση χρηματοδότησης, είτε από ευρωπαϊκά προγράμματα είτε από ιδιωτικά κονδύλια, είναι μια δύσκολη και μακρά διαδικασία.
- Περιβαλλοντικά και τεχνικά προβλήματα: Ορισμένα κτίρια μπορεί να παρουσιάζουν τεχνικά προβλήματα ή να έχουν περιβαλλοντικές επιβαρύνσεις (όπως υπολείμματα χημικών από την επεξεργασία δέρματος ή θέματα αμιάντου) που πρέπει να αντιμετωπιστούν πριν από οποιαδήποτε ανακατασκευή, αυξάνοντας το κόστος και την πολυπλοκότητα του έργου.
Φταίει το Πανεπιστήμιο που δεν διέκρινε τα προβλήματα;
Στα παραπάνω ας προσθέσουμε και την «χαλαρή» στάση του Πανεπιστημίου Αιγαίου το οποίο αγόρασε μέρος της έκτασης για την μεταφορά τμημάτων του και μετά το απέρριψε λόγω των «γεωλογικών ζητημάτων» που προέκυψαν, αποδεικνύοντας έτσι την προχειρότητα με την οποία αντιμετωπίστηκε το ζήτημα.
Σήμερα… δεν ξέρουν τι άλλο μπορεί να γίνει. Συνυπεύθυνοι οι τοπικοί φορείς της αυτοδιοίκησης που χαρακτηρίζουν αδύνατη την επέμβαση στο χώρο και «θύμα» ο τόπος και οι πολίτες που στερούνται έναν άνευ προηγουμένου βιομηχανικά αξιοποιήσιμο χώρο, απλά γιατί εμποτίστηκαν με την ιδέα ότι δεν μπορούν να υπάρξουν συνέργειες και χρηματοδοτήσεις προς την κατεύθυνση της αξιοποίησή των Ταμπάκικων και τα… μεγάλα έργα τα αφήνουμε για τους όποιους επόμενους…
